Szőcs Géza: Południowy wschód (Délkelet in Polish)

Portre of Szőcs Géza

Délkelet (Hungarian)

Így törtek be az országba, melyet elgyengített a hosszas
háborúskodás. Ó, elözönlött, tehetetlen országunk,
mely most már csak ennyi: oldalára dőlt,
megrepedt fekete márványdömper
valamilyen elhagyott határátkelőhelyen, ilyen, ilyenszerű, mióta... Hova,
vajon hova menekülhetett a kormány? Nekem is
szedelőzködnöm kellene már, jó volna indulni
és megkeresni azokat az elfelejtett repülőtereket a fák között
és a csillagvizsgáló-kertekben, hidak alatt elrejtett, drága
repülőket is, amelyek...

Rossz itt a bozótban. S bármikor előbukkanhatnak
ők, akikről annyi ideig úgy hittük, hogy testvéreink. No
mindegy, ugyan melyikünk kérné
számon tőlük azt a sok –

békés parasztok! azt képzeltük,
hogy ilyenek mind, jellegzetes szandáljukban. Rizstermesztők,
mondjuk. Ki
gondolt volna akkoriban arra, hogy ezek

... mi lett belőled, kedves anya-országunk, te,
fehér fényű, meleg villanyégő egy sasmadárban,
nyírfapad egy metafora piros belsőudvarán, te, te szegény!

de azért élsz tovább. Élsz, mint a békák kivett szíve, mint...
Nemsokára követni fogom én is
a testőrökkel együtt hátráló kormányt. Aztán...

Most még üldögélek valameddig itt a város fölött,
a völgy fölött, melytől aztán búcsút veszek, és...
És, és. Összevissza repedt a szemüveg rajtam, dróttal kötözgettem össze,
a rádiómat is, egyébként. Jó német gyártmányú. A drót.

Ennyi a vagyonom, meg a könyv, ismeretlen nyelven. A varsák!
A varsák ott maradtak. Otthagytam őket a vízben.
S ezek az idétlen tánclépések,
ahogy itt táncolok magamban az erdő-
szélen, rossz szalmakalapomban, a recsegő készülékből épp
csak hogy kiszűrhető zenére... És a kormány léptei az esőben.
Mit gondolna, ha valaki meglátna így táncolni, mit,
mit gondolna, mi ez? Eső, eső. Hova
menekülhetett a kormány? Be furcsa: menekülő kormány az erdőben...
És a kisherceggel vajon mi lett? A kormány... Itt vagy ott,
csak van kormányunk, azt hiszem. S méghozzá jobb, mint a régi...
Elrejt engem a bozótos, mint ezek a kék események
a mi igazságunkat. Hazám, kitépett torkú véres lazac
a kövezetre dobva. Te haza, ne nyugtalankodj. Becsukjuk a
bozótok megsebzett ajtait-ablakait. Mit is mondjak: elmegyek
kísértetnek, kóborló fehér bozót-ingnek, tengeralattjárónak
az erdőbe. Elnyelem majd a rám hulló fényt, és becsukjuk
a cserjék ablakait. Csak az ablakpárkányra kitett
kísértet-cipő beszél majd rólunk,
megdöbbentve az erre járókat, hogy iszonyodva
rohannak el, s még hetekig ordítva ébrednek álmukból később.
Ott, bent valahol,
rejtett repülőterek az erdőben, ahonnan a reménykedés
türkiz és fekete repülőgépei emelkednek a magasba, mint a korsók... S
ahonnan fölszállunk majd egyszer,
és röpcédulákat szórunk le erre a városra, amitől most búcsúzom:

utolsó pillantás az erdőszélről. Városom, ne fogadd magadba őket!
Hisz Főváros lennél, vagy mi. Most itt sétálnak mindenütt utcáidon,
idegen szó és nevetés a Marx utcában és a Lenin úton is, itt járkálnak
nagy peckes-kevélyen, itt, itt.

Rágyújtok én is egy dalra, útra készen. Aztán szalmakalapom a
szemembe húzom, és irány a...
azok a bizonytalan repülőterek. Hazám, összezúzódó vörösbegy
a történelmi csalás irdatlan fűtőházában, nagy zöld kazánokban akarnak
megfőzni téged. Hazám, te forróságtól elrepedt foncsoros üvegként izzó
pikk ász egy cinkelt lapokkal játszott partiban.
Szóval, mint egy tengeralattjáró. Forgatom ezt az
ismeretlen nyelven írt könyvet, név és
évszám nélkül; hogy került ez hozzám`? DE KÖNYV,
MÉGISCSAK. Biztosan
egy angol vagy egy baszk költő versei. Olvasgatom az
ismeretlen mondatokat, számomra kiejthetetlen szavak: és mégis,
vannak olyanok, akik értik; ezt például:
Az a város és lakói ebbe a förtelmes városba rejtőztek el itt
közöttünk, a förtelmes tömegbe ezen az utcán. Volt-e már valaha ekkora a tudatlanság, a fennhéjázás, az elmebaj?
Vannak, biztosan vannak, akik értik ezt. Meg ezt is:
És a szobákat, ahol vagyunk, a rejtett városhoz vezető út
állomásaivá tesszük.
Te haza, ne nyugtalankodj. Most ébred álmából
barátom, a mesterlövész. Az idegenek pedig -
szót se róluk többet.
Az idegenek különben a szomszédok voltak.



Południowy wschód (Polish)

Tak wtargnęli do kraju osłabionego długimi
wojnami. O, zawładnięty, obezwładniony kraju,
który znaczysz już tylko tyle co: przechylony na bok
pęknięty czarny samochód-wywrotka z marmuru
pozostawiony na jakimś przejściu granicznym, taki, taki sobie, od kiedy ...
                                                                                                                        Dokąd,
no, dokądże mógł ujść rząd? Ja też
powinienem się już zebrać, dobrze byłoby wyruszyć
i odnaleść owe zapomniane lotniska pomiędzy drzewami
a także ukryte w ogrodach obserwatoriów astronomicznych, pod
mostami, drogie samoloty, które...

Ale tutaj w zaroślach, 1 w każdej chwili mogą wychynąć
ci, o których tak długo myśleliśmy, że to nasi krewni. No,
nie szkodzi, wszak kto z nas chciałby ich
rozliczać za to wszystko –

spokojni rolnicy! wyobrażaliśmy sobie,
że oni wszyscy tacy, w charakterystycznych sandałach. Uprawiający,
powiedzmy ryż. Kto
wyobrażał sobie wówczas, że ci

... co z ciebie zostało, miła ojczyzno, ty
płonąca w orle-orlisku lampo o białym blasku,
ławo brzozowa w czerwonym podwórcu metafory, ty, ty biedna!

a jednak nadal istniejesz. Żyjesz, jak serce wyjęte żabom, jak...
Wkrótce i ja wyruszę śladem
rządu wycofującego się wraz z członkami ochrony. Potem...
Teraz posiedzę sobie jeszcze trochę tu ponad miastem,
ponad doliną, którą niezadlugo pożegnam i ...
Właśnie, i. Okulary popękały mi paskudnie, związałem je jakoś drutem,
jak i radio, jakoś. Dobra niemiecka robota. Ten drut.

Tyle mój majątek, no i książka, w nieznanym języku. Sieci!
Sieci tam zostały. W wodzie je zostawiłem.
I te kroki taneczne nie ma miejscu,
teraz kiedy tańczę sam w sobie na skraju
lasu, w wyświechtanym kapeluszu słomkowym, w rytm muzy-
ki zaledwie sączącej cię z charczącego odbiornika... I kroki
rządu w deszczu. Co pomyślałby ktoś, kto zobaczyłby mnie tal.
tańczącego, co, co pomyślałby, że co to? Deszcze, deszcze.
Dokąd mógł ujść ten rząd? Ależ to ciekawe: uchodzący rząd w lesie...

A z małym księciem też co się stało? Rząd... Tu czy tam,
ale rzad chyba mamy, tak myślę. I w dodatku lepszy, niż stary...
Zarośla mnie skrywają, tak jak naszą prawdę owe błękitne y
wydarzenia. Ojczyzno moja, krwawy łososiu z wyrwanym
gardłem, na bruk rzucony. Ty ojczyzno, nie przejmuj się
jednak. Zasłonimy okaleczone drzwi-okna zarośli. Cóż mogę
rzec: pójdę sobie widmem, tułającą się białą koszulą zarośli,
łodzią podwodną do lasu. Połknę opadające na mnie światło i
zamkniemy okiennice krzaków. Jedynie wystawione na parapet
widmowe buty będą o nas opowiadały, zaskakując zabłąkanych
tu przybyszy, by uciekali przerażeni i jeszcze potem
całymi tygodniami z krzykiem zrywali się z łóżek.
Tam, gdzieś w środku,
lotniska zamaskowane w lesie, tam gdzie turkusowe
i czarne samoloty nadziei wznoszą się hen w górę, niczym kielichy... I
gdzie także my wzbijemy się kiedyś
i ulotki będziemy zrzucać na miasto, które teraz żegnam:

ostatnie spojrzenie ze skraju lasu. Miasto moje, nie przyjmuj ich w siebie!
Wszak miałoś być stolicą, czy czymś takim. Teraz oni spacerują twoimi ulicami,
obce skowa i śmiechy na ulicy Marxa i na Lenina, tu właśnie przechadzają się
sztywno, butnie, tutaj, tutaj.

Zaciągnę się papierosem w rytm jakiejś pieśni, do drogi gotów.
Slomkowy kapelusz na oczy spuszczę i ruszę ku...
te niepewne lotniska. Ojczyzno moja, rudziku zmiażdżony
w potwornej kotłowni historycznego fałszerstwa. Ciebie chcą
tam ugotować w wielkich
zielonych kotkach. Ojczyzno, ty asie pik w partii granej
znaczonymi kartami, iskrząca się niczym szkło pęknięte
od żaru.

Słowem, jak jakaś łódź podwodna. Przeglądam tę książkę
napisaną w nieznanym języku, bez nazwiska i
bez daty; jak ona się u mnie znalazła? LECZ TO KSIĄZKA
JEDNAK. Z pewnością wiersze
jakiegoś angielskiego bądź baskijskiego poety. Czytam sobie
nieznane mi zdania, słowa, których wymówić nie potrafię: a jednak
są tacy, co je rozumieją; to na przykład:
Tamto miasto i jego mieszkancy ukryli się w tym ohydnym 
mieście tu wśród nas, w ohydnym tłumie na ulicy. Czy istniała
już kiedy tak olbrzymia niewiedza, pyszałkowatość, głupota?
Są, z pewnością tacy, którzy to rozumieją. I to jeszcze:
A pokoje, w których jesteśmy, przekształcamy w stacje drogi I
prowadzącej do ukrytego miasta.
Ojczyzno, ty nie przejmuj się. Właśnie obudził się
mój przyjaciel, strzelec wyborowy. Zaś obci -
ni słowa więcej o nich.
Swoją drogą obci byli nam kiedyś sąsiadami.




minimap